Yalta değil, Tianxia: Çin’in yükselişi yeni düzen mi, boşluk doldurma çabası mı?
Şıncın’daki Trump, Şi ve Putin buluşması, ilk bakışta 1945 Yalta Konferansı’nı çağrıştırsa da metin bunu yeterli görmüyor.
Şıncın’daki Trump, Şi ve Putin buluşması, ilk bakışta 1945 Yalta Konferansı’nı çağrıştırsa da metin bunu yeterli görmüyor. Yazıya göre bugünün meselesi, ABD’nin kurduğu düzenin kural ve kurumlarının çözülmesiyle açılan yönetişim boşluğu.
Rusya, askeri kapasitesine rağmen yeni bir hegemonya kuracak güçte değil; asıl yükselen aktör Çin. Ancak Pekin’in hedefi, dünyayı ABD ile paylaşmak değil; karar alma mekanizmalarını ve öncelikleri kendi lehine değiştirmek.
Bu çerçevede Xi’nin Küresel Yönetişim Girişimi, BM’yi merkezde tutan, gelişmekte olan ülkelere daha fazla söz hakkı tanıyan çok kutuplu bir düzen öneriyor. Kuşak ve Yol, teknoloji işbirliği, yapay zekâ programları ve askeri kapasite de bu etkiyi besliyor.
Yazar, Çin’in henüz küresel liderlik sorumluluğunu üstlenmeye istekli görünmediğini, bu yüzden buluşmayı yeni bir Yalta’dan çok, güç dağılımındaki belirsizliğin işareti saymak gerektiğini söylüyor.
Kaynak: Cumhuriyet Gazetesi



